اتحاد ایران و روسیه

دامینیک تیرنی مجله واشنگتن کوارترلی

باراک اوباما رئیس‌جمهور آمریکا در سال ۲۰۱۵ در یک کنفرانس مطبوعاتی پیش‌بینی کرد که مداخله روسیه در سوریه با ذلت و خواری به پایان خواهد رسید و مسکو نیز در باتلاق گرفتار خواهد شد. بااین‌حال، عملیات‌های نظامی ارتش روسیه به‌جای آن‌که تکراری از تجربه‌ی سخت آمریکا در منطقه خاورمیانه و جنگ‌های اخیر آن باشد، به بشار اسد رییس‌جمهوری سوریه این امکان را داد تا ابتکار عمل را بدست گرفته و حلب را بازپس گیرد . از زمان حملات ۱۱ سپتامبر جنگ‌های بزرگ آمریکا در افغانستان، عراق و لیبی همگی شکست‌های استراتژیک بوده‌اند. بااین‌حال در طول همین دوران، رقبای آمریکا در منطقه یعنی روسیه و ایران پیروزی‌های قابل‌توجهی را در مبارزات خود در گرجستان، اوکراین، روسیه سوریه و عراق به دست آورده‌اند. حال این سوال مطرح می‌شود که چرا ایالات‌متحده درحال شکست است؛ آن‌هم درحالی‌که روسیه و ایران درحال پیروزی هستند؟

پاسخ به این سوال در میزان هزینه‌های نظامی نیست زیرا ایالات‌متحده در این مسئله مزیت بالایی در بودجه دفاعی خود دارد. درعوض توضیح مناسب برای این شکست، توضیح مربوط به مسایل فرهنگی است. جنگ‌ها امروز عمدتاً جنگ‌های داخلی هستند و زمانی‌که دولت‌ها در مسائل و چالش‌ها و درگیری‌های خارجی مداخله می‌کنند، فاکتورهای فرهنگی عوامل قوی‌تری در نتایج میدان نبرد هستند تا منابع مادی.

همین مسئله ایالات‌متحده را از ۳ لحاظ در وضعیت ضعیف قرار می‌دهد؛ اول این‌که فرهنگ داخلی عام آرمان‌گرایانه‌ی آمریکا، دیدگاه جنگ صلیبی را برای جنگ‌ها در نظر گرفته و تشویق می‌کند و چشم‌اندازی با اهداف غیرواقعی را برای ایالات‌متحده تجسم می‌سازد. این در حالی است که فرهنگ داخلی روسیه و ایران رویکردهای عمل‌گرایانه را تحریک می‌کنند. دوم فرهنگ نظامی ایالات‌متحده است که جنگ بین‌دولتی متعارف را بر مداخله در درگیری‌های داخلی در کشور خارجی ترجیح می‌دهد، درحالی‌که روسیه و ایران دیدگاه گسترده‌تری نسبت‌به ماموریت نظامی خود دارند. سوم این است که واشنگتن اغلب در کشورهای دوردست که در آن شکافی فرهنگی بین آمریکا و فرهنگ کشور هدف وجود دارد، مداخله می‌کند، درحالی‌که روسیه و ایران معمولاً در کشورهای مجاور که از شبکه‌های اجتماعی، مذهبی و اقتصادی گسترده‌تری برخوردار هستند، مداخله نظامی می‌کنند.

جنگ مدرن

پس‌از سال ۱۹۴۵، ماهیت درگیری‌های جهانی، از جنگ بین دولت‌ها به جنگ داخلی تغییر کرد. در این دوره‌ی جدید، ایالات متحده با سلسله اتفاقات تلخی از بن‌بست‌ها و شکست‌های نظامی از ویتنام تا افغانستان روبرو شد. بااین‌حال مداخله خارجی در درگیری‌های داخلی در یک کشور خارجی همیشه محکوم به شکست نیست. از زمان حملات ۱۱ سپتامبر، هم روسیه و هم ایران به این موفقیت در مداخله در جنگ‌های داخلی کشورهای خارجی دست یافته‌اند. تجربیات متفاوت آمریکا، روسیه و ایران آشکارکننده اهمیت محوری فرهنگ-به‌جای قدرت-در شکل دادن به موفقیت در جنگ مدرن را آشکار می‌سازد.

عصر جنگ‌های داخلی

محیط درگیری معاصر، تحت سلطه جنگ‌های داخلی بین‌المللی قرار گرفته‌است. دیوید آرمیتاژ، تاریخ‌دان توضیح داده‌است که چگونه در دهه‌های اخیر، جنگ داخلی به «گسترده‌ترین، مخرب‌ترین و مشخص‌ترین شکل خشونت سازمان‌یافته انسانی تبدیل شده‌است». پس‌از سال ۱۹۴۵، ترکیبی از بازدارندگی هسته‌ای، دموکراسی‌سازی، تجارت و مؤسسات بین‌المللی تعدادی از جنگ‌های بین‌دولتی را سرکوب کرده‌اند. بااین‌حال پیش‌ران‌های درگیری مانند فقر، همچنان شایع و رایج باقی مانده‌اند و تعداد جنگ‌های داخلی از دهه ۶۰ و ۷۰ میلادی افزایش پیدا کرده و بعد از پایان جنگ سرد نیز دوباره اوج گرفت. این نوع جنگ‌ها به نوعی در اواخر دهه ۹۰ میلادی کاهش پیدا کرد و بار دیگر بعد از مسئله بهار عربی در سال ۲۰۱۱ اوج جدیدی گرفت. بنابراین می‌توان مشاهده کرد که در حدود ۹ جنگ از بین ۱۰ درگیری‌ای که بعد از جنگ سرد در دنیا به‌وجودآمده است جنگ‌های داخلی بودند؛ جنگ‌هایی شامل درگیری‌های رخ داده در سوریه، عراق، لیبی، یمن، سومالی و اوکراین.

امروز دخالت خارجی در جنگ‌های داخلی، چه به‌طور مستقیم از طریق استقرار نیروها یا استفاده از نیروی هوایی، یا به‌طور غیرمستقیم از طریق ارائه کمک‌های مادی به گروه‌های محلی (به‌منظور به راه انداختن جنگ نیابتی) در همه‌جا وجود دارد. در سال ۲۰۱۹ دولت‌های خارجی با نیروهای نظامی خود در ۲۲ جنگ از ۵۲ جنگ و درگیری داخلی در سراسر جهان مداخله کرده اند که این میزان به بالاترین رقم مداخله مستقیم از زمان جنگ جهانی دوم رسیده‌است. درهمین‌حال حمایت‌های غیرمستقیم از گروه‌های حاضر در جنگ‌های داخلی، مانند تهیه تجهیزات نظامی، بیشتر نیز شده‌است. در طول ۲ قرن گذشته احتمال این‌که یک گروه شورشی از کمک‌های خارجی استفاده کند از حدود ۲۰ درصد به نزدیک ۸۰ درصد افزایش پیدا کرده‌است. افزایش هزینه جنگ‌هایدرون‌کشوری و بین‌کشوری دولت‌ها را تشویق کرده‌است تا از ابزارهای جایگزین دیگری مانند حمایت از شورشیان و یا مخالفان و گروه‌های اپوزیسیون یک دولت استفاده کنند.

باتلاق آمریکایی

دوران جنگ‌های داخلی بین‌المللی شده که از سال ۱۹۴۵ آغاز شده بود، درعین‌حال عصر شکست نظامی آمریکا نیز بوده‌است. اگر پیروزی را بر اساس دستیابی به اهداف اصلی سیاسی با نسبت مطلوب به هزینه‌ها و منافع تعریف کنیم، ایالات‌متحده تقریباً در تمام جنگ‌های بزرگ قبل‌از سال ۱۹۴۵ پیروز شد. اما پس‌از سال ۱۹۴۵ تنها به یک موفقیت واضح و دقیق دست یافت و آن جنگ خلیج‌فارس در سال ۱۹۹۱ بود. برای نمایش این تجربه‌ی سخت، می‌توانیم بر ۳ مداخله عمده‌ی واشنگتن با نیروهای زمینی یا هوایی از زمان حملات ۱۱ سپتامبر تمرکز کنیم: جنگ افغانستان، عراق و لیبی.

در سال ۲۰۰۱ ایالت متحده با به‌کارگیری ترکیبی از نیروهای هوایی و تعداد کمی از نیروهای ویژه و به همراه همکاری متحدان محلی، قاطعانه در جنگ داخلی جاری در افغانستان مداخله کرد تا طالبان را در نهایت از جنوب به سمت مرز پاکستان فراری دهد. طالبان اما در پناهگاه‌های پاکستان به احیای خود دست زدند و درگیری در نهایت به بن‌بست رسید. در سال ۲۰۱۹ واشنگتن‌پست اسنادی را با نام «اسناد افغانستان» منتشر کرد. براساس این اسناد، بررسی داخلی دولت ایالات‌متحده در مورد این جنگ، آن را کارزار نظامی‌ای توصیف کرد که با سوءمدیریت، فساد، جاه‌طلبی بیش‌ازحد و تغییر گاه‌وبیگاه اهداف خدشه‌دار شده بود. در روزهای ابتدایی سال ۲۰۲۱ میلادی بایدن اعلام کرد که نیروهای آمریکایی قبل‌از ۱۱ سپتامبر سال ۲۰۲۱ از افغانستان خارج خواهند شد. در ماه اوت اما طالبان پیشروی برق‌آسایی را آغاز کرد و سراسر افغانستان را درنوردید و درنهایت کابل را به تصرف خود درآورد. پس‌از ۲ دهه جنگ، یش‌از ۲۳۰۰ تلفات نیروهای نظامی آمریکایی و همچنین کشته شدن ده‌ها هزار سرباز و غیرنظامی افغان و درعین‌حال بیش‌از ۹۰۰ میلیارد دلار هزینه برای جنگ، جنگ افغانستان یک شکست بزرگ برای آمریکا شد. جنگ عراق با کشته شدن ۴۵۰۰ سرباز امریکایی و هزینه‌ای بین یک تا ۲ تریلیون دلار برای آمریکا، پرهزینه‌تر نیز بود. استراتژی «موج خروشان» در سال ۲۰۰۷ که با افزایش تعداد و سطح نیروهای نظامی آمریکا برای دستیابی به شورشیان سنی، قرار بود ایجاد درگیری و جنگ در عراق را کاهش داده و تلاش‌ها برای جنگ داخلی را سرکوب کند، تا ۴ سال بیشتر دوام نیاورد و با عقب‌نشینی نیروهای رزمی ایالات‌متحده در اواخر سال ۲۰۱۱، وضعیت عراق به‌شدت شکننده شد. ۳ سال بعد، شورشیان داعش به شمال عراق حمله کرده و دولت را به‌آسانی شکست دادند و واشنگتن ۳ هزار سرباز آمریکایی را دوباره به این کشور بازگرداند. اخیراً تاریخچه دوجلدی جنگ عراق که توسط دانشکده جنگ ارتش تهیه‌شده است، این جنگ را «شکست ایالات‌متحده در دستیابی به اهداف استراتژیک خود» توصیف کرد و به این نتیجه رسید که هزینه‌های مادی و انسانی این درگیری به‌شدت سرسام‌آور بود.

در پی بهار عربی در سال ۲۰۱۱، شورش مسلحانه علیه رژیم معمر قذافی در لیبی آغاز شد. واشنگتن به‌منظور جلوگیری از بحران انسانی فزاینده، یک ائتلافی بین‌المللی تشکیل داد که هدفش افزایش سرعت برای سرنگونی قذافی بود. پس‌از تغییر رژیم، لیبی در هرج‌ومرج فرورفته و سیستم سیاسی آن از هم فروپاشید؛ زیرا شبه‌نظامیان رقیب برای کسب قدرت با هم رقابت می‌کردند. براساس گزارش بانک جهانی، تولید ناخالص داخلی لیبی از سال ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۶ حدود دوسوم کاهش یافت. اوباما در همین خصوص گفت: «شکست در برنامه‌ریزی برای آینده در لیبی»، «بدترین اشتباه» دوران ریاست‌جمهوری‌اش بوده‌است.

موفقیت روسیه و ایران

درهمین‌حال در طول ۲ دهه گذشته روسیه و ایران در مداخله در جنگ‌های داخلی کشورهای خارجی، از موفقیت بسیار بیشتری برخوردار بوده‌اند. مسکو به‌دنبال برقراری مجدد حوزه نفوذ خود در منطقه پیرامونی‌اش و همچنین مخالفت با نظم جهانی تحت رهبری غرب، مقاومت در برابر «انقلاب‌های رنگی» مانند انقلاب گرجستان در سال ۲۰۰۳ اوکراین در سال ۲۰۰۴ و رد کردن نظرات اوباما که ادعا می‌کرد روسیه صرفاً یک «قدرت منطقه‌ای» ‌است که «از روی ضعف» عمل می‌کند، را در دستور کار قرار داد. از ۱۱ سپتامبر، روسیه ۳ مداخله عمده در درگیری‌های داخلی در کشورهای خارجی را انجام داده‌است. در سال ۲۰۰۸، مسکو برای جلوگیری از اعمال کنترل مجدد گرجستان بر جمهوری‌های جدایی‌طلب اوستیای جنوبی و آبخازیا در یک درگیری نظامی پنج‌روزه شرکت کرد. روسیه در این درگیری‌ها اتفاقاً به موفقیتی سریع در میدان نبرد دست یافت و نفوذ خود را در جمهوری‌های مورد مناقشه (که مسکو آن‌ها را به‌عنوان کشورهای مستقل به رسمیت شناخت) تقویت کرد و عملاً به چشم‌انداز کوتاه‌مدت گرجستان برای پیوستن به ناتو پایان داد. دراین‌میان هزینه‌های بین‌المللی کمی نیز برای روسیه وجود داشت و سال بعد، اوباما با وجود تمام این مسائل، خواستار پیگیری سیاست «تنظیم مجدد » برای روابط با روسیه شد.

در سال ۲۰۱۴ در پی اعتراضات گسترده، ویکتور یانوکوویچ، رییس‌جمهور طرف‌دار روسیه در اوکراین از قدرت ساقط‌شده و از کشور گریخت. مسکو با ارسال نیرو و حمایت مادی به شورشیان جدایی‌طلب در شرق اوکراین و الحاق کریمه به خاک خود به این اعتراضات پاسخ داد. تراز سود و زیان ناشی از مداخله روسیه در اوکراین چندان ساده نیست و پیامدهای سیاسی آن هنوز مشخص نشده‌است. اما به راحتی می‌توان مشاهده کرد که اقدامات پوتین باعث تشدید احساسات ضد روسی در اوکراین شد و ایالات متحهد و اتحادیه اروپا تحریم‌های تحریم‌هایی را علیه روسیه اعمال کردند. بااین‌حال روسیه منطقه استراتژیک کریمه را به تصرف خود درآورد و پایگاه دریایی خود در دریای سیاه در «سواستوپل» را با حداقل هزینه مادی ایمن کرد. نفوذ روسیه بر نیروهای جدایی‌طلب شرق اوکراین نیز به اهرم قابل‌توجهی در دست مسکو برای اثرگذاری بر آینده اوکراین تبدیل شد.

سال بعد، در تابستان سال ۲۰۱۵ نظام بشار اسد در سوریه در برابر شورشی چهارساله درحال فروپاشی بود. پوتین برای نجات متحد خود و تنها پایگاه نظامی‌اش در خارج از اتحاد جماهیر شوروی سابق -یعنی پایگاهش در بندر طرطوس- نیروهای هوایی و زمینی خود را در سوریه مستقر کرد و ده‌ها حمله هوایی روزانه را علیه داعش و درعین‌حال سایر گروه‌های شورشی سوری انجام داد.

مداخله روسیه به تغییر توازن قوا در جنگ و واگذاری ابتکار عمل نظامی به اسد کمک کرد. در سال ۲۰۱۶، عملیات ایالات‌متحده علیه داعش روزانه به‌صورت متوسط بیش‌از ۱۱ میلیون دلار هزینه داشت؛ درحالی‌که عملیات هوایی روسیه در سوریه یک‌سوم از این مبلغ را هزینه می‌کرد.

ایران نیز از مداخله در جنگ‌های داخلی کشورهای خارجی سود بسیار بیشتری نسبت‌به ایالات‌متحده به دست آورد. اهداف اصلی تهران شامل بازدارندگی از تهدیدات ایالات‌متحده، اسرائیل و رقبای سنی مانند عربستان سعودی بود. ایران همچنین تلاش داشت از مداخله خارجی در داخل ایران ممانعت کرده و اجازه ندهد خاطره دخالت آمریکا در سرنگونی محمد مصدق نخست‌وزیر ایران در سال ۱۹۵۳، دوباره تکرار شود. ایران همچنین تلاش داشت نفوذ سیاسی خود را از طریق حفاظت از کریدور غربی خود به سمت عراق، سوریه و لبنان و نفوذ اقتصادی به سمت شرق از طریق آسیای مرکزی را توسعه دهد. مهم‌ترین مداخلات ایران پس‌از ۱۱ سپتامبر در عراق و سوریه بود و هر دو منجر به موفقیت‌های استراتژیک برای تهران شده‌اند. پس‌از آنکه نیروهای ایالات‌متحده در سال ۲۰۰۳ به عراق حمله کردند، ایران به تأثیرگذارترین بازیگر خارجی در عراق تبدیل شد. تهران شبه‌نظامیان عراقی را که با گروه‌های رقیب و همچنین نیروهای آمریکایی می‌جنگیدند، آموزش و تامین می‌کرد. در سال ۲۰۱۴، تهران نیروهای ویژه و نیروی هوایی را مستقر کرد و درعین‌حال با تاسیس گروه شبه‌نظامی نظامیان شیعه موسوم به «نیروهای بسیج مردمی» یا حشد الشعبی توانست جلوی پیشروی داعش به سمت شمال عراق را بگیرد. تهران در عین حال با داشتن متحدانی در پارلمان عراق، حق وتوی مؤثری بر انتخاب نخست‌وزیر این کشور به دست آورد. به‌طورکلی می‌توان گفت با حمله ایالات‌متحده به عراق، بغداد از دشمن ایران به متحدش تبدیل شد و همان طور که یکی از وزرای دارایی سابق عراق در سال ۲۰۱۷ بیان کرد، «نفوذ ایران در عراق غالب شد.»

زمانی‌که سوریه در سال ۲۰۱۱ وارد جنگ داخلی شد، تهران کمک‌های محدودی را به تنها متحد دیرینه خود در بین دولت‌های عرب ارائه کرد که شامل تجهیزات کنترل شورش، کمک‌های مالی و مشاوره نظامی بود. با گذشت زمان در شرایطی که شورشیان دست برتر را در به دست آورده بودند، ایران نیز حمایت‌های خود را افزایش داد و به‌همراه مبارزان حزب‌الله، داوطلبان شیعه (از مناطق دوردست تا افغانستان) و ارسال نیروهای مستشاری و منظم ایران به‌خصوص نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به حمایت از متحد خود در منطقه پرداخت. هزینه {سیاسی} مداخله ایران در سوریه البته به دلیل تنش با ایالات‌متحده، اسرائیل و عربستان سعودی بالا بود؛ بااین‌حال بازده آن نیز قابل‌توجه بود: حفظ اسد در قدرت و حفاظت از سنگ‌بنای پل زمینی ایران به دریای مدیترانه.

گزارش سال ۲۰۱۹ مؤسسه بین‌المللی مطالعات استراتژیک به این نتیجه رسید که ایران از جنگ‌های عراق و سوریه در موقعیت بهتری نسبت‌به هر کشور دیگری ظاهر شده‌است و احتمالاً تنها دراین‌میان روسیه مستثنی است.

دلایل نتایج متفاوت

چرا ایالات‌متحده در میدان نبرد جنگ داخلی در کشور خارجی نسبت‌به روسیه و ایران در موقعیت ضعیف‌تری قرار دارد؟ پاسخ در کمبود قدرت نیست. در سال ۲۰۱۸، هزینه‌های دفاعی ایالات‌متحده ۶۴۹ میلیارد دلار بود؛ در ۶۱٫۴ میلیارد دلار روسیه و تنها ۱۳٫۲ دلار ایران . اگر بخواهیم به‌صورت دلاری صحبت کنیم، اقتصاد ایالات‌متحده دلیل اصلی شکست این کشور نیست چراکه روسیه و ایران در شرایطی برنده میدان هستند که اقتصاد ایالات‌متحده ۱۵ برابر بزرگ‌تر از روسیه و ۵۰ برابر بزرگ‌تر از ایران است.

درعوض می‌توان بیان کرد که دلیل اساسی، نتایج متفاوت فرهنگ استراتژیک یا الگوهای متمایز روابط اجتماعی، باورها و ارزش‌هایی است که در یک جامعه آموخته‌شده و به دست می‌آیند و با انجام جنگ مرتبط هستند. فرهنگ داخلی، فرهنگ نظامی و شکاف فرهنگی بین مداخله‌گر و دولت هدف، ۳ پارادایم اصلی هستند که نتایج مداخله در جنگ‌های داخلی را به‌شدت تغییر می‌دهند.

یکی از عناصر اصلی هویت ملی ایالات‌متحده عقیده و تفکر فکری مبتنی بر حقوق فردی و دموکراسی است که آمریکایی‌ها گاهی اوقات تصور می‌کنند این مسئله مورد پذیرش جهانی قرار گرفته و یا آن‌طورکه الکساندر همیلتون یکی از پدران بنیان‌گذار ایالات‌متحده گفته‌است، این مسئله به دست خدا در آسمان‌ها حک شده‌است!

آرمان‌گرایی آمریکایی، دارایی قدرتمند آمریکا و منبع قدرت نرم این کشور برای مبارزه و جذب متحدان در سراسر جهان است. زمانی‌که ایالات متحده در جنگ‌های داخلی کشورهای خارجی دخالت می‌کند، بااین‌حال این آرمان‌گرایی می‌تواند واشنگتن را ترغیب به جنگ‌های بزرگ ،با اهداف غیرواقعی کند. مقامات آمریکایی شاید بر این تصور باشند که ظلم و استبداد، عشق طبیعی به آزادی را سرکوب می‌کند و حذف یک دیکتاتور باعث شکوفایی دموکراسی می‌شود. هدف ایالات متحده در افغانستان تشکیل دولت مستقل، میانه‌رو و دموکراتیک در این کشور بود که بتواند به‌صورت مستقل از حاکمیت خود در سراسر افغانستان استفاده کند اما ایجاد لیبرال‌دموکراسی پایدار، حتی در طول یک نسل غیر قابل اجرایی بود زیرا افغانستان از سال ۲۰۰۱ به بعد توسط دهه‌ها جنگ ویران‌شده و نرخ باسوادی کمتری نسبت به آمریکا در دهه ۱۶۰۰ میلادی داشت . در عراق، این هدف جسورانه‌تر بود. همان‌طور که جورج بوش گفته بود: «یک عراق آزاد، دموکراتیک و صلح‌آمیز آمریکایی‌ها و دوستان ما را تهدید نمی‌کند و می‌تواند الگوی امیدوارکننده‌ای برای کل منطقه باشد و سایر کشورها را به انتخاب آزادی سوق دهد.» دولت اوباما در خصوص ایجاد اهداف ترسیم اهداف در لیبی بیشتر مراقب بود و اهداف محدود شده‌ای را برای خود در نظر گرفته بود. بااین‌حال در طول جنگ، اهداف ایالات‌متحده به سمت حفاظت از شهروندان غیرنظامی و همچنین ساقط کردن رژیم قذافی پیش رفت و اوباما «لیبیِ با دولت فراگیر، بردبار و دموکراتیک را برای جهان تصویر می‌کرد که می‌توانست نتیجه نهایی از بین بردن رهبری قذافی باشد.» آرمان‌گرایی درعین‌حال می‌تواند دیدگاهی دوگانه از مبارزات را به‌عنوان خیر علیه شر تشویق کند که ذاتا همیشه درست نیست و مذاکره با دشمنان و دستیابی به موفقیت‌های نسبی در چالش‌های روابط خارجی را دشوار می سازد. در افغانستان ایالات‌متحده در ابتدا از ایجاد تمایز بین القاعده و طالبان خودداری می‌کرد؛ آن‌هم در شرایطی که القاعده به‌دنبال خلافت بین‌المللی بود و اهداف طالبان تنها محدود به افغانستان و پاکستان شده بود. واشنگتن از ابتدای سال ۲۰۱۱ میلادی شروع به گفتگو با طالبان کرد؛ درواقع یک دهه بعد از این‌که جنگ شروع‌شده بود…

در مقابل، هویت‌های ملی روسیه و ایران اولویتی برای تفکر لیبرالی قائل نیست و این می‌تواند قدرت نرم آن‌ها را زیر سؤال ببرد اما اجازه می‌دهدتا یک موضع عمل‌گرایانه تر در خصوص وقایع داشته باشند. این مسئله می‌تواند بازگشت سرمایه را در درگیری‌ها در جنگ‌های داخلی کشورهای خارجی به حداکثر برساند. اهداف روسیه در زمان جنگ معمولاً غیر لیبرال، محدود و واقع‌بینانه هستند. مسکو به‌جای دنبال کردن ملت‌سازی به سبک غربی، به‌دنبال نظام سیاسی مطلوبی است که از خطوط قرمز روسیه محافظت کند. خطوط قرمزی مانند دور نگه‌داشتن کشورهای پیرامونی آن از ناتو و اتحادیه اروپا.

نکته جالب‌توجه این است که مسکو یکی از بازیگران اصلی در خاورمیانه است که با همه به مذاکره می‌نشیند: از اسرائیل و مصر گرفته تا حماس تشکیلات خودگردان، ایران و عراق و سوریه و همچنین ترکیه و حزب‌الله و درعین‌حال کردهای سوریه و عراق. مداخله مسکو در گرجستان یک عملیات محدود و حساب‌شده برای مجازات تفلیس و تقویت کنترل اراضی روسیه بود. مسکو با کسب پیروزی آشکار در میدان نبرد، نیروهای خود را به مناطق مورد مناقشه عقب برد و اهداف خود را گسترش نداد. به‌همین‌ترتیب استقرار روسیه در سوریه یک عملیات محدود برای حمایت از بشار اسد، آزمایش فناوری‌های نظامی و کسب جایگاه بین‌المللی بود. مسکو با دستیابی به این اهداف تا حد زیادی در سال ۲۰۱۶ عقب‌نشینی نسبی روسیه را اعلام کرد. این نوع مأموریت‌ها با تعریف محدود ممکن است برای آمریکایی‌ها که جنگ را از منظر خیر در مقابل شر و یا به صورت جنگ های صلیبی می‌بینند، مضحک به‌نظر برسد. اهداف ایران نیز عموماً به‌جای جنگ‌های صلیبی، عمل‌گرایانه بوده‌است… ایران همچنین نقشی کلیدی در گفتگوهای صلح در افغانستان ایفا کرد آن‌هم در شرایطی که با دشمن سابق خود طالبان نیز روابط برقرار می‌کند. ایران امروز یک بازیگر تاثیرگذار در غرب افغانستان و به‌خصوص در حوزه هرات یا «ایران کوچک» ‌است.

خلاصه آنکه فرهنگ ایدئولوژیک آمریکا، روحیه جنگ صلیبی را در زمان جنگ تحریک می‌کند. برای مثال نگاهِ درست به لشکرکشی‌های نظامی می‌تواند در جنگ بین دولت‌ها خطرناک باشد و دستیابی به نتیجه‌ای جز تسلیم بی‌قیدوشرط دشمن را دشوار سازد. اما آرمان‌گرایی آمریکایی زمانی خطرناک‌تر می‌شود که بدانیم چرا امریکا شکست می‌خورد و روسیه و ایران درحال پیروزی هستند. ایالات‌متحده وارد جنگ‌های داخلی کشورهای خارجی می‌شود زیرا اهداف غیرممکن را تشویق می‌کند و مدلی بسیار ساده‌شده را برای یک مبارزه پیچیده به بازیگران تحمیل می‌کند. این کار باعث می‌شود که پروسه ایجاد اتفاق و معامله و توافق بر سر ضروریات در یک چالش مرتبط با جنگ داخلی بسیار سخت شود و این مسئله است که آمریکایی‌ها به‌ندرت آن را درک می‌کنند. روسیه و ایران از لحاظ نظامی ضعیف‌تر از آمریکا هستند اما همین مسئله مزیت آن‌ها است که باعث می‌شود دید واضح‌تری از آنچه در جنگ قابل‌دستیابی است به دست بیاورند.

دریافت فایل پی دی اف
دریافت فایل پی دی اف
دریافت فایل پی دی اف
لینک مطلب در روزنامه ایران