اجلاس عمومی امسال سازمان ملل برای کل دنیا و به خصوص دو کشور ایران و امریکا اهمیت دیگری دارد . ایران همواره طی 8 سال گذشته با حضور در این اجلاس از حق هسته ای خود و همچنین به رسمیت شناختن حقوق کشورهای مسلمان و مسایلی نظیر بحرین و سوریه دفاع می کرده است . با این حال این اجلاس با توجه به انتخابات ریاست جمهوری و پدیدار شدن گفتمان اعتدال و تدبیر در بین دولتمردان که منجر به ایجاد رابطه مکاتباتی بین ایران و امریکا شده است ، از اهمیت بیشتری برخوردار شده است . اما روسای جمهور ایران و ایالات متحده قرار است در این اجلاس و در صحن علنی سازمان ملل چه بگویند و پیش بینی ها در این زمینه چیست ؟ مهمترین محور در وهله اول سوریه و بعد از آن برنامه هسته ای ایران خواهد بود . دو محوری که به شدت افکار عمومی جامعه جهانی به دنبال پیگیری و رصد آن هستند.

ایالات متحده ؛ چیدن محصول تهدید و تحریم

اوباما سخت ترین کار را امسال بر عهده دارد . اگر در سالهای پیش او می توانست با سخنرانی‌ای معمولی از ماجرای مذاکرات صلح خاورمیانه، مسئله هسته ای ایران و یا توجیه مسئله گسترش تروریسم در دنیا با وجود اقدامات جنگی ضد تروریستی امریکا صخن بگوید، امسال باید تمام تلاش خود را برای توجیه شکستش در مسئله سوریه به کار ببرد. اوباما البته تاکنون نیز تلاشهای زیادی این باره کرده است . او با وجود اینکه نتوانست موافقت متحدان خود را برای حمله به سوریه کسب کند و حتی در خانه یعنی در کشور خود نیز با مخالفت های زیادی مواجه شد، سعی دارد به هر نحو ممکن اینطور به نمایندگان افکار عمومی در دنیا نشان دهد که تهدید حمله نظامی به سوریه حتی اگر با عدم همراهی جهانی نیز مواجه شده باشد نتایج خاص خود را داشته و منجر به حل بحران سوریه شده است . او البته به سخنرانی خود به ادامه یافتن کشتارها و ادامه جنگ خیابانی در سوریه اشاره نمی کند. او حتی قرار نیست راجع به چگونگی ادامه کمک به نیروهای مخالف بشار اسد و یا احتمال باقی ماندن و یا از قدرت کنار رفتن بشار اسد صحبتی به میان آورد . اوباما فقط می خواهد بیان کند تهدید به حمله نظامی برای او شکستی در پی نداشته است . به همین دلیل هم بدون توجه بیش از حد به آنچه که تاکنون اتفاق افتاده و آنچه که قررا است احتمالا در مذاکرات ژنو اتفاق بیافتد، ،بار دیگر دولت سوریه را به به کار بردن سلاح شیمیایی علیه نیروهای معارض متهم کرده و به مسایل و راهکارهای آینده که همان از بین بردن سلاحهای شیمیایی در این کشور است اشاره میکند . او شاید در این پروسه نیز تردید ایجاد کند و عنوان کند که باید برای این کشور اولتیماتومی برقرار شود تا به مفاد معاهده تولید و تکثیر سلاحهای شیمیایی عمل کند و بدون اشاره به پیشنهاد روسیه برای حل این بحران، از این اینکه توانسته سوریه را وادار سازد سلاحهای شیمیایی خود را تحویل داده و آنها را نابود سازد ، ابراز خرسندی کند با این حال باید دید نماینده روسیه و یا احتمالا سوریه چه پاسخی در این زمینه خواهند داشت .

با توجه به اینکه بشار اسد هنوز هم در گیر جنگ داخلی در کشورش است ، به نظر نمی رسد نماینده ای از سوریه در سازمان ملل سخنرانی داشته باشد و این روسیه و ایران هستند که باید پاسخی برای اوباما داشته باشند.

مسئله دیگر که به شکستی دیگر برای اوباما در منطقه خاورمیانه تبدیل شده و باید به آن پرداخته شود ، مسئله مذاکرات صلح خاورمیانه است . اوباما از زمانی که در دور اول ریاست جمهوری خود وعده داد مسئله مذاکرات صلح را با جدیت به پیش می برد، نتوانسته حرکتی قطعی و جدی در این زمینه انجام دهد و همچنان شهرک سازی صهیونیستها ادامه داشته و به نظر نمی رسد مذاکرات صلح تا پایان دوره ریاتس جمهوری اوباما نیز با نتایج خاصی به پایان برسد . رییس جمهور امریکا احتمالا در صحن علنی سازمان ملل به این مسئله اشاره و از مشکلات ایجاد شده و موانع صلح بین رژِم صهیونیستی و فلسطینیان نیز صحبت می کند .

ایران اما نکته محوری صحبت های اوباما در سازمان ملل است . او با نامه نگاریهایی که با رییس جمهور کشورمان انجام داده ، اطمینان دارد که امکان توافق بر سر برخی جزییات برنامه هسته ای شکورمان با ایران وجود دارد و از این منظر بهترین استفاده را از این فرصت می کند تا بتواند بلکه بخش کمی از شکست خود رد سوریه را جبران کند . همانطور که قبلا نیز پیش بینی شده بود ، امریکا که میوه جنگ درعراق را در سع آباد چیده بود ، این بار نیز احتمالا میوه تهدید به جنگ در سوریه را در سازمان ملل و یا مذاکرات بعدی با گروه 1+5 بچیند . از این منظر او احتمالا به ضرورت یافتن ادامه تحریم و فشار بر ایران اشاره کرده و این عوامل را عوامل اصلی و ضروری برای انعطاف فعلی ایران عنوان می کند .

با توجه به برنامه هایی که برای دیدار و احتمالا خوش و بش کوتاه روسای جمهور ایران و امریکا در حاشیه اجلاس سازمان ملل دیده شده است، اوباما می تواند در حاشیه این اجلاس بهترین استفاده را از این موقعیت برده و ماجرای سوریه را به نوعی با ایران پیوند داده و عنوان کند فصل جدیدی در پیروزیهای دیپلماتیک امریکا در مطنقه خاورمیانه آغاز  شده است .

ایران؛ آغاز فصل جدید سیاست خارجی با دیپلماسی لبخند

ایران امسال نیز مانند هر سال دیگر حرف های زیادی برای گفتن در صحن سازمان ملل دارد. گرچه جنس این صحبت ها با جنس صحبت های سالیان پیش بسیار متفاوت است اما همین تغییر در رویکرد دیپلماسی به غرب نیز انتظار می رود به شدت مورد توجه رهبران جهان قرار بگیرد .

روحانی قرار است در این سفر از ایرانیان چه بگوید ؟ آنطور که رییس جمهور و برخی همراهان وی اعلام کرده اند ، روحانی قرار است در این سفر صدای مظلومیت ملت ایران را به گوش جهانیان برساند و از تحریم های یک جانبه و غیر قانونی انتقاد کند . او در چند روز اخیر تلاش کرده تا با دست پر به نیویورک برود از یک سو تعداید از زندانیان فتنه 88 از زندان آزاد شده اند که مورداستقبال مقامات حقوق بشری سازمان ملل قرار گرفته و از سوی دیگر با جواب دادن به نامه اوباما در واقع چراغ سبز به شکل گیری یک مذاکره دو طرفه با آمریکاییها را نیز نشان داده است . روحانی می خواهد در این سفر بگوید که ایران به یکباره بعد از انتخابات امسال تغییر کرده و سیاست های خارجی نیز مانند سیاست داخلی دچار تغییر و تحول های بنیادین شده است . گرچه رییس جمهور در گفت و گوهای قبلی خود با رسانه ها اعلام کرده است که ایران با وجود در پیش گرفتن دیپلماسی مذاکره و اعتدال از حقوق مسلم خود کوتاه نیم آید اما همین خبرهای چند روز اخیر از احتمال ملاقات و مصافحه او با اوباما باعث شده رسانه های غربی پا را یک مرحله فرارتر گذاشته و عنوان کنند ایران برخی از فعالیت های هسته ای خود را برای این که تحریم ها کاهش یابند، تعلیق خواهد کرد.

این پازل اما با صحبتهای امروز رییس جمهور قبل از عزیمت به نیویورک تکمیل می شود که گفته است :«متأسفانه در طول سال‌های گذشته چهره ملت ایران که ملتی بزرگ، باتمدن و بافرهنگ است و امروز مرکز ثبات منطقه بوده و به‌دنبال صلح و امنیت بین المللی است به‌گونه دیگری تصویر شده که اولین هدف از این سفر این است که بنده و همکارانم تلاش خواهیم کرد در فرصت‌هایی که برایمان به وجود می‌آید بتوانیم چهره واقعی ملت ایران را به‌عنوان ملتی صلح‌دوست و بافرهنگ به جهانیان معرفی کنیم.» طی شالهیا قبل نیز چهره ای که از ملت یاران در سازمان ملل به نمایش گذاشته شده بود ، چهره جنگ طلب نبوده است اما مشخص نیتس چهره جدید ملت ایران چگونه به تصویر کشیده می شود و قرار است چه مشخصاتی داشته باشد .

از سوی دیگر مسئله هسته ای ایران تنها موضوع صحبت حجت الاسلام روحانی نخواهد بود و او احتمالا راجع به سوریه و بحرانهای اخیر این کشور نیز صحبت هایی خواهد داشت و این مسئله در حضور ایران در مذاکرات ژنو 2 بسیار تاثیر گذار است . با وجود اینکه امریکا و متحدان اروپایی اش تاکنون از شرکت ایران در اجلاسهای پیرامون سوریه جلوگیری کرده اند اما این بار با این صحبت ها مشخص خواهد شد که چه نقشی برای ایران در اجلاس ژنو 2 طراحی شده است .

ایران با این حال میتواند از فرصت به وجود آمده و عدم همراهی جامعه جهانی با اوباما برای حمله به سوریه بیشترین استفاده را برده و اعلام کند دنیا دیگر به اسناد و مدارکی که روسای جمهور امریکا برای توجیه دلایل خود رد حمله بهیکی از کشورهای منطقه خاورمیانه استفاده می کنند توجه و اعتمادی  ندارد .رییس جمهور ایران می تواند از منسوخ شدن شعارهای جنگ طلبانه و راهکارهای تهدید و تحریم در اداره جهان صحبت کند و شکست اوباما در ماجرای سوریه را به رخ او بکشد اما به نظر نمی رسد سیاست دولت فعلی چنین مسئله ای باشد و نگاهی به قرارها ودیدارهای کاری که قرار است رییس جمهور با رهبران جهانی داشته باشد ، نشان می دهد بر قراری دوباره رابطه با انگلیس ، امریکا و نردیک شدن بیش از پیش به اروپا و همچنین پیدا کردن راهکارهایی برای تحول و تثبیت رابطه با کشورهای منطقه همچون عربستان و ترکیه بیشتر از هر مسئله دیگری مورد توجه تیم سیاست خارجه جمهوری اسلامی است.

منتشر شده در: رجا نیوز