در حالیکه آمریکا و دیگر کشورهای عضو ائتلاف نمایشی مبارزه با داعش با وجود گذشت چند ماه از تشکیل شدن این ائتلاف هنوز هم نتوانستهاند کارنامه مثبتی  به نمایش بگذارند، گردان های تشکیل شده توسط مردم و شیعیان در عراق که با رهبری ایران، حزب الله، سازمان بدر و با حمایت برخی مراجع تقلید در عراق تشکیل شده، بیشترین میزان پیروزی را در زمین مبارزه با داعش به دست آوردهاند.  در عراق گروه های مردمی زیادی هستند که برای آزاد سازی مناطق تحت اشغال داعش در استان صلاحالدین اعلام آمادگی کرده و تشکیل بسیج مردمی نشان داده، مردم این کشور به دور از مسایل سیاسی و قبیله ای تنها به فکر اتحاد برای ایجاد امنیت در کشورشان هستند.

نمونه ای از گروه‌های نظامی که تاکنون در عملیات‌های نظامی در آمرلی و جرف‌الصخر حضور داشته و پیروزی‌های مهمی از خود بر جای گذاشته و هم اکنون نیز در استان صلاح الدین و شهر تکریت به دنبال نابود کردن داعش هستند، سازمان بدر، گردان عصائب اهل حق، گردان سیدالشهدای عراق و همچنین حضور مستشاری سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران است. در این گزارش به نحوه شکل گیری این گروه های نظامی و همچنین حمایت‌های مردمی از این گروه‌ها و نقشی که در آزاد سازی شهرهای مختلف عراق از دست داعش داشته‌اند، پرداخته شده است. نفوذ نیروهای شیعه داوطلب مردمی در عراق از تابستان گذشته و در پی نقش مهم این نیروها در جلوگیری از پیشروی داعش در بغداد و مناطق حومه پایتخت، افزایش یافت. با این حال، تکریت چالش جدیدی برای این نیروها محسوب می‌شود: بیشتر جمعیت تکریت را اهل تسنن تشکیل می‌دهند و طبق هشدارهای مقامات آمریکایی، تلاش‌های نیروهای شیعه داوطلب مردمی برای بازپس‌گیری این شهر از داعش ممکن است به جنگ خونین فرقه ای تبدیل شود.

نقش پررنگ نیروهای شبه نظامی شیعه داوطلب مردمی و نقش ایران، آمریکا را در موقعیت ناخوشایندی قرار داده است. با این حال، آمریکا نقشی در عملیات تکریت ندارد؛ نیروهای هوایی آمریکا از نیروهای فعال در عملیات تکریت حمایت نمی‌کنند و به گفته یک مقام آمریکایی، نفوذ شدید نیروهای شیعه در عملیات تکریت در منطقه ای که شاهد تنش‌های فرقه ای بوده، به «مسئله ای نگران کننده» تبدیل شده است. حیدر العبادی یکی از مشاوران نخست وزیر عراق روز سه شنبه در گفتگو با نیویورک تایمز از واشنگتن انتقاد و اعلام کرد: «اگر لازم باشد، عراق بدون کمک آمریکا، موصل و الانبار را آزاد خواهد کرد.»

دیگر گروه‌های شیعه دشمنی خود را با آمریکا آشکارا اعلام کرده‌اند و در حقیقت، مقابله خود با نیروهای آمریکایی را بخشی از مبارزات علیه پیشروی‌های داعش می‌دانند. سخنگوی عصائب اهل الحق یکی از گروه های شبه نظامی شیعه فعال در عراق در این باره گفت: «داعش محصول مشترک سیا و موساد است. بیش از همه رژیم صهیونیستی از فعالیت‌های داعش منفعت می‌برد که آن هم فرزند شوم آمریکاست.» این تفکر که داعش توسط آمریکا ایجاد شده است، تفکری عمومی در عراق محسوب می‌شود. یکی از اعضای پارلمان عراق نیز اخیراً اعلام کرد هواپیمای نیروهای ائتلافی «به منظور طولانی کردن درگیری» به داعش تجهیزات رساندند. آمریکا به وضوح در مورد چگونگی برخورد با ظهور نیروهای شبه نظامی شیعه در عراق با مشکل مواجه شده است. اگر در حمایت از نیروهای شیعه در عملیات تکریت مداخله کند، آنگاه نیروهای طرفدار ایران را قدرتمند ساخته است که از واکنش آن‌ها در مقابل جمعیت اهل تسنن اطمینان ندارد. اگر از مداخله در عملیات خودداری کند، نفوذ خود و رهبری عملیات را در مقابل گروه های داوطلب شیعه و ایران، از دست خواهد داد. کارشناسان آمریکایی بر این باورند «بهترین شرایط این بود که با نخست وزیر عراق ارتباطی خوب و کانال‌های ارتباطی با ایران داشتیم تا بتوان گفت راهی برای یکپارچه نگه داشتن عراق وجود دارد.» اکنون اینکه واشنگتن چه اقدامی انجام می‌دهد اهمیت چندانی ندارد، چرا که به سختی می‌تواند حسن نیت خود را به عراقی‌ها ثابت کند.

سازمان بدر

سازمان بدر توسط ایران و در دوران جنگ با عراق در دهه 1980 ایجاد شد و در میان نیروهای شبه نظامی شیعه در عراق، نزدیک‌ترین روابط را با ایران دارد. از سوی دیگر، این گروه شبه نظامی شیعه اکنون بیش از دیگر نیروها در عراق به همکاری با آمریکا در مبارزه با داعش، متمایل است.

«هادی فرحان عبدالله العامری» ملقب به «ابو حسن العامری» یا «حاج العامری» متولد سال ۱۹۵۴ فرمانده سپاه بدر در استان دیاله عراق است. وی از دهه هشتاد قرن گذشته میلادی مبارزات خود با رژیم بعث عراق و حاکمیت دیکتاتوری صدام حسین بر این کشور را آغاز کرد. العامری از ۲۰ خرداد درحالی‌که وزیر حمل‌ونقل بود، با درخواست نوری المالکی نخست‌وزیر وقت و فتوای آیت‌الله سیستانی مرجع تقلید شیعیان عراق، لباس نظامی به تن کرد و شخصاً به استان دیالی رفت، جایی که داعش قصد داشت از آنجا به عنوان یک محور برای عملیات به سمت بغداد استفاده کند.

گردان سیدالشهدا

اشغال عراق در سال 2003 توسط ارتش آمریکا به بهانه مبارزه با تروریسم، زمینه ساز تشکیل گروه های مقاومت مردمی در این کشور شد. گروه‌هایی که امروز، مهم‌ترین عامل ایستادگی ملت عراق در برابر خطر جریان‌های تکفیری به ویژه داعش به شمار می‌روند. این گردان دارای ساختاری عقیدتی است که با ورود نیروهای اشغالگر به عراق ظهور یافت و عملیات‌هایی نیز علیه نیروهای آمریکایی داشت.

گردان سیدالشهدا(ع) در زمان حضور آمریکایی‌ها در عراق نام خاصی نداشت ولی پس از خروج اشغالگران، نخستین نیرویی بود که برای دفاع از حرم حضرت زینب(س) و مقدسات در سوریه وارد این کشور شد. شکستن حصر آمرلی از شهرهای عراق که بیش از 80 روز در محاصره داعش بود، نتیجه عملیات گسترده گردان سیدالشهدا(ع) بود.

آمرلی، بلافاصله پس از تسخیر موصل توسط تکفیری‌های داعش به محاصره درآمد ولی مقاومت جانانه 15 هزار تن از شیعیان این شهر، مانع از ورود تروریست‌ها به آمرلی شد؛ نیروهای داعش در نهایت تمام امور زیرساختی و خدماتی آمرلی چون آب و برق را قطع کردند ولی سرانجام گردان سیدالشهدا(ع) طی عملیاتی مقتدرانه، توانست محاصره را بشکند و تکفیری‌ها را به عقب براند.

عصائب اهل حق

عصائب اهل الحق نیز روابط نسبتاً نزدیکی با ایران دارد اما بر خلاف سازمان بدر، نقشی پررنگ در حملات علیه آمریکا (در زمان حمله نیروهای آمریکایی به عراق) داشته است. سخنگوی عصائب اهل الحق آشکارا اعلام کرد این گروه کمک آمریکا را در جنگ علیه داعش نمی‌خواهد. اهل الحق گروهی از مجاهدان شیعه هستند که پس از اشغال عراق به وسیله آمریکا در گردان‌هایی موسوم به «مجامیع خاصة» سازماندهی شدند و به دفاع از کشور و مردم خود برخاستند. عصائب اهل الحق در زمان هجوم داعش به عراق، مأموریت دفاع از عتبات عالیات را بر عهده گرفت و در این راه نیز در کنار ارتش عراق و گروه‌های دیگر مقاومت، مجاهدت‌های زیادی کرد. این گروه در آزادسازی مناطق مهمی همچون آمرلی و جرف الصخر نقش مهمی ایفاء کرد.

کمیته بسیج مردمی

هزاران نفر از نیروهای شیعه موسوم به «حشد شعبی» یا «کمیته بسیج مردمی» در سامرا و نواحی اطراف برای دفاع از این شهر مهم عراق جمع شده و در نهایت گروهی را به وجود آوردند که هم اکنون به عنوان بزرگ‌ترین گروه بسیج مردمی در عملیات آزادسازی استان صلاح الدین حضور دارند. این گروه بعد از فتوای آیت‌الله سیستانی برای دفاع از عراق در برابر گروه تروریستی داعش تشکیل شده است.

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی

مشاوران نظامی سپاه پاسداران، همراه قاسم سلیمانی فرمانده سپاه قدس، شبه نظامیان عراقی را در شناسایی موقعیت تروریست‌های داعش برای هدف قرار دادن آن‌ها هدایت کرده‌اند و آن‌ها را مدیریت استراتژیک کرده‌اند تا حائل بزرگی اطراف شهرهای خود ایجاد کنند. یکی از مهم‌ترین دستاوردهای ایران در عراق حفاظت از حرمین عسگریین در سامرا است. فرماندهان گروه های نظامی عراق بر این باورند که بدون ایرانیان سامرا مدت‌ها پیش از دست رفته بود. تعداد انگشت‌شماری از مشاوران نظامی حزب‌الله لبنان نیز به عراق آمده‌اند و شبه نظامیان عراقی را در خط مقدم جبهه شمال بغداد هدایت می‌کنند. فرماندهان نظامی شیعه در عراق بر این باور است که شیعیان و تمام مردم عراق به سختی به کمک‌های ایران محتاجند و مشاوره های نظامی ایران تاکنون کمک بزرگی برای مبارزه با داعش بوده است. همچنین دستاوردهای ایرانی همچون پهپادها هم اینک در عملیات آزادسازی تکریت به شدت مورد استفاده قرار می‌گیرد و از نظر اطلاعاتی این دست برتر ایران است که می‌تواند تعیین کننده نتیجه جنگ در عراق باشد. فرماندهان عراقی بر این باورند نظامیان ایرانی به شدت در زمینه جنگ‌های نامنظم تخصص دارند. این مسئله ایست که عراقی‌ها کمتر در مورد آن می‌دانند و نیروهای آمریکایی نیز نه تنها تخصص خوبی در این زمینه ندارند، بلکه به دلیل اینکه نمی‌توانند در عراق نیروی زمینی داشته باشند، نمی‌توانند در این زمینه کمکی به نیروهای مردمی داشته باشند فرماندهان عراقی بر این باورند که تنها راه مبارزه با داعش داشتن تخصص در شیوه جنگ‌های نامنظم است و این تنها ایرانیان هستند که می‌توانند رد این زمینه کمک خوبی برای ارتش مردمی عراق باشند.

منتشر شده در: روزنامه حمایت