ماجرای نفت به خیابان یکطرفه افزایش قیمت رسیده است. گرچه آمریکا و متحدان اروپایی‌اش اقدامات زیادی انجام دادند تا نگذارند تحریم نفتی ایران باعث افزایش قیمت شود و اقتصاد جهانی را تهدید کند اما افزایش 20 دلاری این قیمت آن هم ظرف حدود 2 هفته ‌به کابوس مشترک فعالان بازار نفت و نامزدهای انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا تبدیل شده است. اوباما چند روز پیش اعلام کرد نمی‌تواند جلوی افزایش قیمت‌ها را بگیرد و استفاده از ذخایر استراتژیک نفتی آمریکا آخرین گزینه وی برای جلوگیری از افزایش قیمت بنزین در ایالات متحده است. با این حال به نظر نمی‌رسد این صحبت با واکنش مثبت فعالان این بازار مواجه شود. کما اینکه نامزدهای جمهوریخواه انتخابات ماه نوامبر ایالات متحده نیز با این صحبت‌ها قانع نشده و نمایندگان کنگره نیز از اوباما خواسته‌اند راه‌حل‌های بهتری برای حل بحران بنزین در آمریکا پیدا کند. خبرگزاری رویترز نیز اذعان کرد: افزایش ۱۱ درصدی قیمت نفت در سال جاری میلادی که ناشی از نگرانی درباره کاهش عرضه و هشدارهای ایران بوده است، فشار سختی را بر رئیس‌جمهور آمریکا در سال انتخابات وارد کرده است. این خبرگزاری تصریح کرد: با تحریم‌های اتحادیه اروپایی و ایالات متحده بر ضد ایران، عملا بازارهای نفت در نگرانی از دست دادن پنجمین صادرکننده بزرگ نفت قرار گرفته‌اند. همان‌طور که تیموتی گایتنر، وزیر خزانه‌داری ایالات متحده می‌گوید، ایران توان آن را دارد که به اقتصاد جهانی لطمات فراوانی وارد کند. خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز در گزارش خود از بازار نفت و افزایش قیمت‌ها با قطع صادرات نفت به برخی کشورهای اروپایی نوشت: قیمت نفت با افزایش تنش‌ها میان ایران و غرب ‌به بالاترین میزان خود در یک سال گذشته رسیده است و روز جمعه قیمت بنزین در آمریکا با افزایش 65/3 دلار در هر گالن ‌به بالاترین قیمت خود در سال‌های اخیر رسید. این خبرگزاری تصریح کرده است: پرونده هسته‌ای ایران و ترس کشورهای غربی از صلح‌آمیز نبودن فعالیت‌های هسته‌ای این کشور، باعث تصویب دور تازه تحریم‌ها علیه اقتصاد ایران شد. با تصویب این تحریم‌ها که در حوزه نفت ایران بود، قیمت نفت هر روز با شوک جدیدی مواجه می‌شود. از جایی که هر 2 طرف در مناقشه ایران و غرب در مذاکرات طولانی خود نتوانسته‌اند به راه‌حل مناسبی برای حل این بحران دست یابند، افراد و عوامل داخلی در این بازار نیز به گونه‌ای روی نفت موجود قیمتگذاری می‌کنند که گویی جنگ از همین حالا علیه ایران شروع شده است. استفان شراک، تحلیلگر بازار نفت در این باره معتقد است: تا چشم‌انداز روشنی از اتفاقات آینده و بازار ایران وجود نداشته باشد، نمی‌توان تخمین زد این افزایش قیمت تا کجا پیش خواهد رفت. بر اساس گزارش آسوشیتدپرس، در آمار روز جمعه، قیمت متوسط نفت خام تگزاس 94/1 دلار افزایش داشت تا در پایان هفته این قیمت به 77/109 دلار در هر بشکه برسد. قیمت نفت برنت نیز با افزایش
85/1 دلاری به قیمت 47/125 دلار در لندن رسید. قیمت بنزین نیز که بشدت تحت تاثیر قیمت نفت قرار دارد در هفته گذشته به طور میانگین در تمام ایالت‌های آمریکا با افزایش 12 سنتی مواجه شد و در برخی ایالت‌ها مانند کالیفرنیا و آلاسکا و هاوایی در هر بشکه 4 دلار افزایش را تجربه کرد و به نظر می‌رسد این افزایش قیمت همچنان در هفته آینده نیز ادامه داشته باشد. آزادسازی ذخایر نفت تأثیری در قیمت‌ها ندارد  

بنزین به مساله مهم سیاسی در مناظره‌های سیاسی نامزدهای جمهوریخواه با اوباما نیز تبدیل شده است. برخی از نمایندگان مجلس از اوباما خواسته‌اند برای پایین نگه داشتن قیمت بنزین ‌از ذخایر نفتی موجود در ایالات متحده استفاده کند اما تحلیلگران اقتصادی اعتقاد دارند در هر صورت این کار تاثیری بر قیمت بنزین نخواهد داشت. دولت ایالات متحده سال گذشته در جریان حمله به لیبی نیز تا مدتی از ذخایر نفتی موجود در ایالات متحده استفاده کرد اما به نظر نمی‌رسد همچنان معتقد به استفاده از این راه‌حل برای پایین نگه داشتن قیمت نفت باشد. تجار نفت و پالایشگاه‌های بزرگ و معتبر در سراسر جهان هم‌اینک در انتظار هستند ببینند موقعیت ایران و تنش‌های موجود دیگر چه اثراتی می‌تواند بر بازار نفت داشته باشد. این نگرانی باعث شده، ‌بسیاری از شرکت‌ها از هم‌اکنون به دنبال خرید بیشتر نفت برای ذخیره تابستان باشند و همین امر هم به بالا رفتن قیمت نفت کمک می‌کند. بنا بر گزارش رویترز، قیمت بنزین در آمریکا به بالاترین سطح خود در تاریخ دوره زمانی ماه فوریه رسیده است. این نرخ اکنون به 35/3 دلار برای هر گالن بنزین رسیده است که نسبت به سال گذشته ۱۳ درصد افزایش را نشان می‌دهد. این نگرانی در آمریکا در حال اوج گرفتن است که با کوچک‌ترین تنش در بازار نفت، قیمت هر گالن بنزین به بیش از 4 دلار برسد. این خبرگزاری با اشاره به اینکه عربستان‌سعودی ظرف یک هفته گذشته صادرات نفت خود را از 5/7 میلیون بشکه به 11 میلیون بشکه رسانده است، اذعان کرد که نمی‌توان در درازمدت به این صادرات اعتماد کرد چراکه تنها برای یک هفته ادامه داشته و هنوز نمی‌تواند به نقطه اتکایی برای آینده تبدیل شود. در ضمن، عربستان سعودی نیز قیمت یکصد دلار برای هر بشکه نفت را قیمت عادلانه می‌داند. اتحادیه اروپایی روزانه در حدود ۴۵۰ هزار بشکه نفت از ایران وارد می‌کند که اکنون به دنبال منابعی دیگر از روسیه، لیبی و عربستان‌سعودی است و در این بین تنها عربستان‌سعودی دارای ذخایر اضافی است که می‌تواند صادرات خود را افزایش دهد. این کشور روزانه 2 میلیون بشکه نفت نیز در داخل تولید می‌کند. نفتکش‌های یونانی دست‌خالی بازگشتند  

در این میان دلایل دیگری نیز برای بالا رفتن قیمت نفت وجود دارد و مهم‌ترین آن، ‌قطع صادرات نفت ایران به چند کشور اروپایی است. روز گذشته تعدادی از خبرگزاری‌ها از خودداری ایران از تحویل نفت به کشتی‌های نفتکش یونانی خبر داده و نوشتند: ایران از تحویل محموله ۵۰۰ هزار بشکه‌ای نفت به یونان خودداری کرده است. خبرگزاری فارس دراین باره نوشت: ایران از تحویل یک محموله ۵۰۰ هزار بشکه‌ای نفت به مقصد پالایشگاه هلنیکس یونان خودداری کرد تا نفتکش‌هایی که برای تحویل گرفتن این محموله به سمت محل بارگیری حرکت کرده بودند ناکام به مبدا خود بازگردند. بر اساس این گزارش، پس از اعلام اتحادیه اروپایی مبنی بر تحریم خرید نفت خام ایران از اول جولای یعنی ۵ ماه دیگر، ایران به ۶ کشور اروپایی یونان، ایتالیا، اسپانیا، پرتغال، هلند و فرانسه هشدار داده بود که تنها در صورتی به اروپایی‌ها نفت خواهد فروخت که آنان قراردادهای ۲ تا ۵ ساله برای خرید نفت خام از ایران را امضا کنند. ایران علاوه بر این 2 شرط دیگر یعنی تضمین دریافت پول نفت صادراتی و برداشتن هرگونه حقی برای الغای قراردادهای نفتی از سوی این کشورها با استناد به شرایط فورس ماژور را نیز برای ادامه فروش نفت به اروپایی‌ها لازم‌الاجرا اعلام کرده است. بر اساس این گزارش، هفته پیش سخنگوی وزارت نفت اعلام کرد: ایران از این پس به فرانسه و انگلیس نفت نخواهد فروخت که اعلام این خبر قیمت نفت را بلافاصله به بالای ۱۲۲ دلار رساند که روند صعودی آن هنوز هم ادامه دارد. بر این اساس قیمت نفت با شکستن رکورد ۳ یا ۴ سال اخیر خود تنها ۲ دلار فاصله دارد. بر پایه این گزارش، از یونان به عنوان بحران‌زده‌ترین اقتصاد اروپایی در وضع وخیم اقتصادی اتحادیه اروپایی یاد می‌شود، چنانکه دولت این کشور به دلیل بدهی‌های کلان ملی در آستانه ورشکستگی قرار دارد. کارشناسان اقتصادی معتقدند، آمریکا با سوق دادن اتحادیه اروپایی به ورطه تحریم نفتی ایران، تلاش می‌کند در طولانی‌مدت امنیت انرژی این اتحادیه را در اختیار خود بگیرد. بر این اساس، کشورهای بحران‌زده اروپایی به طمع دریافت کمک‌های مالی و پشت سر گذاشتن خطر ورشکستگی ملی تن به بازی خطرناک تحریم نفت ایران داده‌اند اما دفاع ایران از منافع ملی خود هزینه این مانور خطرناک را برای این کشورها و کل اتحادیه اروپایی افزایش داده است.

منتشر شده در: وطن امروز