هفته گذشته جان کری وزیر امور خارجه امریکا در یادداشتی در روزنامه واشنگتن پست با اشاره به گفت و گوهای هسته ای ایران و کشورهای عضو گروه 1+5 مطرح کرد که زمان برای رسیدن به توافق هسته ای بسیار کم است و ایران باید تصمیم نهایی خود درباره برنامه هسته ای اش را بگیرد . این یادداشت دقیقا در آستانه برگزاری دور آخر گفت و گوهای هسته ای منتشر شد و نشان داد که آمریکا تلاش دارد حتی از احتمال تمدید مدت قرار داد اولیه هسته ای با ایران نیز استفاده کرده و به جو سازیهای خود برای فشار دیپلماتیک بر ایران اضافه کند. اما منظور اصلی جان کری از نوشتن این یادداشت را ماری هارف سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا بیان کرد. وی در کنفرانس مطبوعاتی خود با خبرنگاران ضمن اشاره به این یادداشت و اهمیت آن گفت : توافق با ایرانیان برسر مسئله هسته ای هنوز هم امکان پذیر است . به این دلیل از واژه « هنوز» استفاده می کنم که بیان کنم همانطور که وزیر امور خارجه در یادداشت خود بیان کرده بود ، زمان به سرعت در حال گذر است و ما زمان کمی برای رسیدن به توافق با ایران داریم .

به گزارش وزارت امرو خارجه آمریکا، خبرنگاری از ماری هارف پرسید : اگر زمان همانطور که جان کری گفته کم است ، این نشان می دهد که برنامه گفت و گوها طبق برنامه زمانبندی شده پیش نرفته ، این مسئله درست است و دلایل آن چیست ؟

سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا در این باره گفت : «زمان از این لحاظ کوتاه است که ما هنوز اختلاف آشکاری با ایران در مورد نحوه توافق داریم و نمیدانیم که ایران چه تصمیمی میگیرد . اگرآنها راست بگویند و به دنبال سلاح هسته ای نباشند ، راه ساده ای برای اثبات این مسئله وجود دارد . چیزی که ما از آنها درخواست داریم بسیار منطقی و قابل اثبات بوده و با معیار های قابل لمس و درست قابل سنجش خواهد بود . اما هنوز نمی دانیم که ایرانیان چه چیزی را انتخاب می کنند .»

این صحبتهای ماری هارف نشان داد که برنامه اصلی آمریکا برای دور جدید گفت و گوها با ایران چیست . می توان از هم اینک پیش بینی کرد که در این دور از گفت و گوها که به نوعی می توان گفت احتمال دارد آخرین دور از گفت و گوها نیز باشد ، آمریکا قصد دارد با انداختن توپ به زمین ایران نشان دهد اگر توافقی هم به دست نیاید ، این ایران است که مسئول به بن بست رسیدن مذاکرات است . از نظر آمریکاییها و با بیانی که وزیر امور خارجه این کشور در یادداشتش داشته ، ایران بر اثر تحریم های بین المللی به زانو در آمده و حاضر شده بود با آمریکا بر سر برنامه هسته ای اش به توافق برسد . این به معنی کنار گذاشتن تمام فعالیت ها و ظرفیتهای هسته ای ایران بوده اما مسئولان ایرانی در آخرین دقایق می بینند که متوقف کردن فعالیت های هسته ای با وجود تمام هزینه هایی که کشورمان برای پیشرفت در این زمینه پرداخته ممکن نیست و تصمیم آخر این است : از پای میز مذاکره بلند می شوند.

این سناریو مدتها پیش توسط مشاوران اوباما در کاخ سفید نوشته شده بود . یعنی درست زمانی که توافق اولیه با ایران در ژنو به وجود آمد. کنگره ایالات متحده بارها اعلام کرده که هرگونه توافق هسته ای با ایران باید به تایید اعضای کنگره نیز برسد و از سوی دیگر بنیامین نتانیاهو نخست وزیر رژیم صهیونیستی نیز هر روز بر طبل مخالفت با این توافق کوبیده و بیان می کند که این توافق ، توافق بدی است و هرگونه توافق با ایران باید ضامن از بین رفتن تمامی فعالیت های هسته ای و موشکی ایران باشد .

اوباما می داند در صورت رسیدن به توافق با ایران باز هم نمی تواند به بسیاری از وعده هایش مبنی بر برداشته شدن تحریم ها عمل کند و به همین دلیل به دنبال مقصر جلوه دادن ایران در این دور از گفت و گوها است . البته تیم مذاکره ایرانی هم بیکار ننشسته و در روز قبل از مذاکرات محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه کشورمان در فیلمی خدودا 5 دقیقه ای ظاهر شده و به زبانهای مختلف انگلیسی ، عربی ، آلمانی ، فرانسوی و چینی بیان می کند که ایران خواستار رسیدن به توافق هسته ای است اما کشورهای غربی هم باید از خواسته های نابه جای خود در از بین بردن تمامی فعالیت ها و دانش هسته ای ایران کوتاه بیایند و گمان نکنند در دقیقه 90 مذاکرات با افزایش فشارها می توانند امتیاز خاصی از ایران بگیرند.

نحوه این امتیازگیریها یکی از سوالاتی بود که از سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا هم پرسیده شد . ماری هارف در پاسخ به این سوال درباره تصمیمی که ایران باید در20 روز آتی بگیرد ، گفت : « یکی از مسایلی که باید مورد توجه باشد این است که در یادداشت وزیر امور خارجه در روزنامه واشنگتن پست ، حرفی از تصمیم خاصی که ایران باید بگیرد زده نشده است واین مسئله یک مسئله کلی است . جان کری تنها به این مسئله اشاره کرده که اختلافی اساسی همچنان بین ایران و آمریکا در این خصوص وجود دارد اما او به جزییات اشاره ای نکرده است . به همین دلیل می توان گفت که ایالات متحده هنوز امیدوار است در طی این چند روز باقی مانده تا زمان 20 ژوئیه (30 تیر) این تصمیم گرفته شود و هر دو طرف به توافق نهایی در این زمینه برسند .این نشان می دهد که می توان از پشت درهای بسته مذاکرات، سیگنال مثبت از گفت و گوها را دریافت کرد و درباره به نتیجه رسیدن آنها خوشبین بود . پس یکبار دیگر می گویم ؛ ما در مورد همه مسایل تکنیکی با ایران صحبت کرده ایم اما تاکنون سیگنالی مبنی براینکه تصمیمی از سوی ایران گرفته شده باشد مشاهده نکرده ایم . ایران باید تصمیمات سختی بگیرد و ما منتظریم ببینیم این فرآیند چه زمانی به تصمیم قطعی ایران ختم می شود .»

خبرنگار در اینجا بیان می کند که منظور آمریکا از تصمیمات سخت قبول کردن از بین رفتن برنامه هسته ای ایران و از بین بردن سانتریفیوژها و از بین بردن کلیه موارد مربوط به غنی سازی در درصد بالا است ؟ و این چه نوع تصمیمی است که ایران باید به این سختی به آن رسیده و آن را برای رسیدن به توافق با امریکا و 1+5 اخذ کند؟

سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا در پاسخ به این سوال گفته است :« من نمی خواهم در اینجا به جزییات تصمیمی که ایران باید بگیرد اشاره ای بکنم و بگویم اختلافات اساسی ایران و امریکا بر سر چه مواردی است اما تمام این شرایطی یک بار در توافق اولیه یعنی توافق ژنو نوشته شده است : سانتریفیوژها ، راکتور اراک ،تاسیسات فردو ، غنی سازی ؛ همه و همه در توافق اولیه آمده است . در هر صورت هدف اصلی از گفت و گو این است که مطمئن باشیم آنها به سلاح هسته ای نمی رسند. راههای مختلفی برای رسیدن به این نتیجه نهایی وجود دارد و در گفت و گوها تمام این راهها مد نظر قرار می گیرد اما در هر صورت تصمیمات سخت هم در راه است و ما از ایرانیان چنان خوشبینی که ازآنها در مجامع عمومی می بینیم، در پشت درهای بسته ندیده‌ایم.»

دور تازه گفت و گوهای هسته ای ایران و 1+5 از روز چهارشنبه دروین آغاز شده و احتمال می رود طی 20 روز آینده نیز ادامه داشته باشد برخی منابع غربی به خبرنگاران گفته اند که تیم ایرانی بیان کرده شاید جواد ظریف وزیر امور خارجه ایران مجبور باشد چند بار برای مشورت گرفتن به ایران بازگردد اما این مسئله قابل پیش بینی است که این توافق ممکن است در طی مهلت مقرر قابل دستیابی نباشد و نیاز به تمدید مدت توافق اولیه هسته ای با غرب وجود داشته باشد .

اگر به مدت توافق اولیه اضافه شود ، بیشتر می توان فشار افمار عمومی و کنگره را بر اوباما حس کرد و در آنصورت می توان به وضوح دید که آمریکا برای رسیدن به توافق با ایران از بسیاری از خواسته های نا به جای خود و متحدانش در منطقه کوتاه می آید یا نه.

منتشر شده در: هفته نامه خط خبر