اولین مناظره نامزدهای انتخاباتی آمریکا به افتضاحی تمام‌عیار برای سیستم سیاسی آمریکا تبدیل شد. ناسزا گفتن‌ها و تهمت زدن‌ها به‌قدری در این مناظره بین ترامپ و بایدن بالا گرفت که بسیاری از رسانه‌های آمریکایی مطرح کردند بهتر است برای حفظ آبروی نظام سیاسی و انتخاباتی آمریکا هم که شده، مناظره‌های بعدی از هم‌اینک لغو شوند و نامزدهای انتخاباتی همین‌طور از راه دور عملکرد یکدیگر را زیر سؤال ببرند. تاریخ آمریکا البته از این نوع مناظرات (البته با درجه آبروریزی کمتر) کم به خود ندیده است اما همواره در توجیه این مسئله گفته می‌شود که این مناظره‌ها هم کارکرد سیاسی دارند و هم برای صنعت سرگرمی آمریکایی مفید هستند. توجه به سرگرم‌کننده بودن این مناظره‌ها البته به نظر می‌رسد در سال‌های اخیر بیشتر از توجه به سیاسی بودن آن‌ها شده است و درجه سرگرم‌کنندگی آن‌ها به‌قدری بالا رفته که می‌توان آن را با مسابقات کشتی کج آمریکایی مقایسه کرد. اما علت اصلی اینکه مناظره‌های انتخاباتی به یکی از پر طرفداران ترین برنامه‌های سرگرمی آمریکا تبدیل‌شده‌اند و حالا تبعات منفی آن در فضای سیاسی و اجتماعی آمریکا مشاهده می‌شود، چیست؟

  1. مناظره‌ها در محیط تصمیم‌گیری حزبی بی‌فایده هستند

یکی از مسائلی که بارها توسط بسیاری از تحلیلگران سیاسی آمریکا بیان شده و تاکنون چندان موردتوجه قرار نگرفته، این است که در محیط کاملاً دوحزبی و دوقطبی شده امروز جامعه آمریکا، مناظره‌ها نمی‌تواند تغییری در رأی مردم ایجاد کند و وابستگی‌ها و تعلقات حزبی باعث می‌شود که مناظره‌ها کمکی برای رأی دادن مردم نکرده و به‌جای آن به برنامه‌ای سرگرم‌کننده در طول زمان برگزاری انتخابات تبدیل شود. از سوی دیگر میزان انتقادات احزاب از یکدیگر به‌قدری زیاد است که این مناظره‌ها به‌جای اینکه به سمت مطالب سازنده‌ای چون برنامه‌های نامزدهای انتخاباتی برای آینده آمریکا و آینده مسائل بهداشتی، امنیتی، اقتصادی، سیاسی و بین‌المللی آمریکا رود، به سمت انتقاد از رویکرد گذشته نامزدهای انتخاباتی و عملکرد دولت‌های پیشین رفته و جز نمایش فحش و ناسزا قابلیت دیگری را از خود به نمایش نمی‌گذارد.

  • مناظره‌ها بر پایه دروغ بنا شده‌اند

یکی از ایرادات اصلی مناظره‌های تلویزیونی نامزدهای انتخاباتی در آمریکا که بارها در رسانه‌های مختلف به آن اشاره شده، دروغ گفتن نامزدهای انتخاباتی برای پیروز شدن در مناظره است. تلاش برای پیروز شدن در مناظره و در نظرسنجی‌های بعد از مناظره به حدی بالاست که نامزدهای انتخاباتی ترجیح می‌دهند با دروغ‌هایی که می‌گویند فضا را در دست خود بگیرند و دیگر توجهی به فاش شدن این دروغ‌ها در آینده ندارند زیرا بر اساس نظرسنجی‌ها دیگر فاش شدن دروغ‌ها بعد از پایان یافتن زمان مناظره، تأثیری بر رأی مردم ندارد. این مسئله بدین معنی است که پروسه‌های حقیقت‌یابی[۱] که بعد از مناظره‌ها انجام می‌گیرد، معمولاً دیگر چندان موردتوجه افکار عمومی قرار نمی‌گیرد و صحبت‌های اصلی در زمان مناظره است که رویکرد افکار عمومی به نامزد موردنظرشان را روشن می‌سازد. به همین جهت بارها از رسانه‌ها و برگزارکنندگان مناظره‌های انتخاباتی خواسته شده که از کارشناسان مسائل سیاسی، اقتصادی و اجتماعی دعوت کنند و در همان زمان مناظره با علامت یا نشانی بیان کنند که ادعای مطرح شده توسط نامزد انتخاباتی تا چه حد درست بوده است و کار را به مرحله بعد از پایان یافتن مناظره نکشانند.

  • پایین آمدن سطح تحلیل‌های سیاسی در واشنگتن

پایین آمدن سطح گفت‌وگوها در فضای سیاسی آمریکا تا قبل از سال ۲۰۱۶ معمولاً چندان محسوس نبود اما بعد از سال ۲۰۱۶ به دلیل ورود نامزدی به عرصه انتخابات که سابقه فعالیت سیاسی و حزبی نداشته است، ادبیات مطرح شده توسط نامزدهای انتخاباتی نیز تغییر کرد. ترامپ در سال ۲۰۱۶ به دلیل اینکه متهم به زن آزاری و یا برخورد نامناسب با هیلاری کلینتون نشود، در بسیاری از مناظره‌ها، سعی کرد چهره آرام‌تری از خود نشان دهد اما در سال ۲۰۲۰ و در مناظره با جو بایدن که خود انواع و اقسام اتهامات و ناسزاها را روانه ترامپ کرده بود، او نیز خجالت را کنار گذاشت و مسائلی را مطرح کرد که از شأن فضای سیاسی در هر کشوری در هر نقطه جهان، به دور است. درعین‌حال رسانه‌ها نیز به این مباحث دامن می‌زنند و با مطرح کردن فسادهای اخلاقی، جنسی و اقتصادی نامزدهای انتخاباتی آن‌ها را برای بیان کردن این مسائل درملأعام قدرتمندتر می‌سازند. درعین‌حال زمانی که مذاکره بین یک رئیس‌جمهور و یک معاون رئیس‌جمهور باشد که در طول ۱۲ سال گذشته سابقه کار سیاسی در بالاترین سطح نظام سیاسی آمریکا را داشته‌اند، پایین آمدن سطح گفت‌وگوها نشان می‌دهد که دو حزب آمریکا به دلیل نداشتن کارنامه درست و پربار در حکمرانی، سعی می‌کنند مناظره‌های تلویزیونی را از محلی برای بررسی کارشناسی برنامه‌ها و چشم‌اندازهای پیش روی آمریکا، به محلی برای سرگرمی تبدیل کنند.

  • چنبره شبکه‌های مجازی و رسانه‌ها بر محیط سیاسی و غلبه نگاه صنعت سرگرمی بر تحلیل سیاسی

واقعیت این است که رسانه‌ها در فضای سیاسی آمریکا دیگر کارآیی و قدرت سابق را ندارند. سیاسی‌کاری‌ها، توجه بیش‌ازحد به سیاستمداران و از یاد بردن مطالبات مردمی، پنهان کردن حقایق به نفع گروه‌های سیاسی و اقتصادی و درنهایت از دست دادن مخاطب موجب استقبال مردم از شبکه‌های اجتماعی در فضای مجازی شده است. سطح تحلیل‌های سیاسی در شبکه‌های مجازی اما مانند رسانه‌ها نیست و به دلیل اینکه شبکه‌های مجازی صدای مخاطبان عام هستند و درعین‌حال به دلیل فراوانی مخاطب موردتوجه نیز قرار دارند، بیشتر از رسانه‌های سنتی موردتوجه قرار می‌گیرند و سطح تحلیل‌ها و مطالبات به‌ناچار در این شبکه‌های پایین می‌آید و بعدازآن همین سطح تحلیل به رسانه‌های عمومی‌تر مانند تلویزیون نیز کشیده می‌شود. به همین دلیل سؤالات در برنامه تلویزیونی مناظره بین نامزدهای انتخاباتی از سطح کارشناسی درستی برخوردار نیست و به همین دلیل فضا به سمت غله سرگرمی بر تحلیل در این فضا می‌رود.

روانشناسان آمریکایی در تحقیقات خود به این نتیجه رسیده‌اند درصورتی‌که مناظره‌ها جدی برگزار شده، نامزدهای انتخاباتی در مورد مشکلات و راه‌حل آن‌ها صحبت کنند و درعین‌حال سعی در ایجاد اتحاد ملی داشته باشند، نسل جدید نوجوانان و جوان آمریکایی نیز تشویق به رفتارهای سازنده‌تر بیشتر شده و میزان مشارکت مردمی در انتخابات نیز بالا می‌رود. اما اگر عکس این مسئله باشد، به‌احتمال‌زیاد مناظره تنها باعث نفرت پراکندن بین مردم شده و آن‌ها را از محیط سیاسی دور می‌کند و میزان مشارکت نیز پایین می‌آید[۲]. این تحقیقات همچنین به این نتیجه رسیده است ک مناظره‌های احساسی تنها بر احساس تنفر و دشمنی بین مردم و سیستم سیاسی می‌افزاید. بعید به نظر می‌رسد کارشناسان رسانه در دو تیم رسانه‌ای جمهوری خواهان و دموکرات‌ها از این مسئله غافل باشند اما باید دید آیا سود و نفع آن‌ها در بالا بردن مشارکت مردم در انتخابات است یا ترجیح می‌دهند مشارکت پایین باشد و میزان حساسیت‌ها به مسائل سیاسی نیز پایین باشد تا از این طریق راه برای ورود هر نامزد انتخاباتی – هرچند ضعیف و ناکارآمد- به فضای کاخ سفید فراهم شود و فضای مطالبه‌گری و پرسش در این کشور شکل نگیرد. کسانی که نگران افول آمریکا ازنظر سیاسی و یا افول جایگاه این کشور به‌عنوان یک دموکراسی در بین کشورهای دیگر جهان هستند، مناظره‌های انتخاباتی باید شکل و شیوه درست‌تری به خودگرفته و به سمت حرفه‌ای گری در فضای سیاسی برود اما از نگاه احزاب سیاسی آمریکا و سرمایه‌دارانی که سود خود را از داغ شدن بحث‌های انتخاباتی در تلویزیون به دست می‌آورند، مناظره‌ها فرصتی برای جلب‌توجه افکار عمومی و سرگرم کردن آن‌ها است و به پدیده‌ای فراتر از یکی دیگر از بازی‌های صنعت سرگرمی نخواهد رسید.


[۱] Fact checking

[۲] https://www.realclearpolitics.com/articles/2020/09/28/debate_is_a_golden_opportunity_to_engage_young_voters.html