عضویت ناتو در فنلاند

حمله روسیه به اوکراین، نظم ۳۰ ساله پسا جنگ سردی در اروپا را به هم ریخت. حمله به اوکراین و حجم ویرانی ها دیگر کشورهای اروپایی که تا به حال عضو ناتو نشده اند را وادار کرده است که به گونه دیگری به بقای خود بیندیشند و سعی در عضویت در ناتو داشته باشند. فنلاند و سوئد در این میان با نگاهی به از بین رفتن زیر ساختهای نظامی اوکراین ، بخ دبال پیوستن هر چه سریعتر به ناتو هستند تا به مسکو این پیام را منتقل کنند که اگر اوکراین نتوانست کمک ناتو و حضور نظامی ناتو را به صورت رسمی با خود به همراه داشته باشد، ما به سرعت به چنین امکانی دست خواهیم یافت و هزینه های جنگ با کشور ما برای مسکو به مراتب بیشتر از اوکراین خواهد بود.
خبر روز گذشته در خصوص تایید درخواست عضویت فنلاند در ناتو توسط رییس جمهور این کشور در حالی منتشر شده است که انتظار می رود این خبر و تلاشهای این کشور برای عضویت سریع در ناتو، مطمئنا با واکنش تند مسکو مواجه شود. فنلاند در سال ۱۹۱۷، استقلال خود از اتحاد جماهیر شوروی را به دست آورد اما از آن سال تا حدود سه دهه بعد، همواره محل درگیری نظامی با روسیه بوده است . در « جنگ زمستان» در فاصله سالهای ۱۹۳۹ تا ۱۹۴۰، شوروی به رهبری جوزف استالین، بخشهای جنوب غربی فنلاند را از این کشور جدا کرد و تا سال ۱۹۹۵ که این کشور عضو اتحادیه شود و هویت اروپایی و غربی برای خود پیدا کند، همواره سعی می کرد سیاست خارجی متناسب به شوروی و روسیه داشته باشد تا به محلی برای تاخت و تاز نیروهای روسی قرار نگیرد. از آن زمان تاکنون ، فنلاند با گامهایی آهسته و پیوسته بیشتر از پیش به سمت نزدیکی به اتحادیه اروپا و آمریکا و دوری از روسیه رفته است . در سال ۲۰۰۷، این کشور به همراه سایر کشورهای عضو اتحادیه اروپا ، پیمان لیسبون را امضا کردند تا اگر از نظر نظامی مورد تهدید واقع شدند، موظف باشند به یکدیگر کمک نظامی کنند.
آغاز شدن درگیریهای مرزی بین روسیه و اوکراین، سوئد و فنلاند را بیشتر از پیش به سمت غرب کشاند و چندین بار تجاوز به حریم هوایی فنلاند در سال ۲۰۱۴ و درگیری بین کشتی های تحقیقاتی دو کشور در آبهای بین المللی تردید مسئولان فنلاندی برای عضویت در ناتو را به یقین بیشتری تبدیل ساخت. اگر تا به حال عضویت قطعی فنلاند در ناتو مورد بحث و بررسی قرار نگرفته بود، به دلیل این بود که هلسینکی تلاش می کرد پل رابط و میانجی ای میان روسیه و کشورهای اروپایی باشد و در عین حال وابستگی این کشور به انرژی صادر شده از روسیه و موقعیت جغرافیایی آن، دولتمردان فنلاندی را وادار می ساخت در اتخاذ تصمیم نهایی در این خصوص با احتیاط بیشتری رفتار کنند. میزان تجارت بین دو کشور قبل از دوران کرونا و تحریمهای اقتصادی علیه روسیه، سالانه در حدود ۱۰ میلیارد دلار بود و همین مسئله هلسینکی را به ۵ پایتخت اول تجارت با مسکو تبدیل می کرد. جنگ روسیه با اوکراین، منافعی را برای جبهه غرب نیز در پیش داشت و یکی از آنها متقاعد ساختن کشورهای محافظه کاری چون فنلاند و سوئد برای پیوستن به ائتلاف مقابله با روسیه بود. اگر تا دیروز فنلاند در این زمینه تردیدهایی داشت و هم اینک سوئد نیز منتظر اجرایی شدن این مسئله در فنلاند و دیدن نتایج آن در مسکو است تا درخواست خود را به ناتو ارائه دهد، در هیمن مسئله ریشه می گیرد.
مسئله بعدی سودی است که ناتو از عضویت این دو کشور می برد. در شرایطی که یکی از چالشهای اصلی ایالات متحده با کشورهای اروپایی عضو ناتو، میزان هزینه کرد آنها در حوزه دفاعی شان است، فنلاند و سوئد ردیف بودجه مناسبی برای امور نظامی خود دارند و مانند سایر کشورهای اروپایی نیستند که در انتظار کمکهای نظامی آمریکا در شرایط بحرانی بمانند.
فنلاند در حدود ۲۸۰ هزار نیروی آماده به رزم در اختیار دارد و میزان هزینه های دفاعی اش از میانگین هزینه های دفاعی کشورهای بزرگ اروپایی عضو ناتو نیز بیشتر است . سوئد هم غیر از موقعیت جغرافیایی عالی، از ناوگان دریایی به روز و خوبی برخوردار است .
با وجود همه این شرایط خوب، اما باز هم نباید فراموش کرد که عضویت این دو کشور در ناتو مسلما باعث ایجاد هزینه های سیاسی و اقتصادی بیشتری برای آنها و کل اتحادیه اروپا می شود زیرا در صورت بالا بودن احتمال جنگ – که به نظر می رسد بسیار بالا باشد- همه این آرایش و تجهیزات نظامی می تواند به کلی نابود شده و یا اینکه به ضعف شدید برسد. تلاش پارلمان و رییس جمهور فنلاند برای فوریت سریع در ناتو در همین زمان کوتاه نیز با واکنش مسکو رو به رو شده و غیر از تهدیدات همیشگی در این خصوص، مسکو، صادرات برق به فنلاند را به بهانه واریز نشدن پول خدمات قبلی ، به حالت تعلیق درآورده و این کشور را با بحران بی برقی مواجه ساخته است . افزایش قیمت مواد غذایی و تورمی که سراسر دنیا و به خصوص کشورهای اروپایی را در برگرفته است، نشان می دهد از هم اینک می توان انتظار داشت که پیوستن فنلاند و سوئد به ناتو چه رهاوردی برای اقتصاد اروپا خواهد داشت .
شاید ناتو به دنبال اضافه کردن بودجه نظامی برای مقابله با روسیه در شرایط فعلی باشد اما باید دید برای این دو کشور اروپایی نیز هزینه پیوستن به ناتو به نفع منافع ملی شان هست؟ نقشه آمریکا برای منطقه اما به نظر می رسد موضوع دیگری باشد. دولت بایدن تلاش دارد از شرایط به وجود آمده در اوکراین نهایت استفاده را ببرد و شرایط را به سمتی ببرد که بتواند با صدای بلند فریاد پیروزی در این جنگ را سر دهد. اگر روسیه به دنبال حمله به اوکراین جهت خط و نشان کشیدن برای کشورهای همسایه اش بود که نباید به ناتو و یا اتحادیه اروپا بپیوندند، حالا قرار است با دو کشوری مواجه شود که به صورت فوری و با بهانه های دفاعی قابل دفاع عضو ناتو می شوند. در واقع برنامه ریزی کاخ سفید طولانی کردن جنگ در اوکراین برای کاستن از توان نظامی روسیه و در عین حال پیش بردن پروسه گسترش ناتو به سمت شرق است. اتفاقی که شاید در ظاهر به نفع کشورهایی مانند سوئد و فنلاند باشد اما در عین حال می تواند زنگ خطری برای منافع ملی آنها نیز به حساب آید زیرا آنها را از کشورهای بی طرف، به کشورهای دشمن در نگاه دفاعی روسیه تبدیل می کند و احتمال درگیریهای نظامی بین آنها را بالا می برد.

دریافت فایل پی دی اف
لینک مطلب در وطن امروز