زمانی که خبر حمله داعش به سامرا منتشر شد ، نه تنها مردم عراق بلکه ایرانیان نیز به شدت نگران امنیت اماکن مقدس دراین شهر و دیگرشهرهای شیعه نشین مانند نجف و کربلا شدند . هر لحظه خبر های جدید از میزان پیشروی داعش درعراق و نزدیک شدن دوباره آنها به سامرا و کربلا در فضای مجازی منتشر شده و نگرانیها در این خصوص را بیشتر می کرد . بسیاری از این اخبار با این حال عملیات روانی گروه داعش برای تاثیر گذاری بر رسانه های عراق و همچنین رسانه های جهانی بود. داعش تنها گروه تروریستی نیست که اعمال خود را از طریف اینترنت به گوش جهانیان می رساند اما می توان گفت یکی از گروههای تروریستی است که بیشترین امکانات نرم افزاری در این خصوص را در اختیار داشته و بلافاصله بعد از انجام هر عملیاتی به دنبال انجام دادن عملیات روانی بعدی است. خط خبر درباره فضای واقعی رسانه ای در عراق بعد از حملات جدید داعش به شهرهای مختلف این کشور با «احمد عماد کاظم الحسن» خبرنگار و تحلیلگر شبکه تلویزیونی الوطن که از نزدیک این حوادث را برای مردم عراق مخابره کرده است گفت و گو کرده است :

در چند روز اخیر شاهد شکل گرفتن عملیات های روانی زیادی از جانب اعضای گروه داعش بودیم و خبرهای ضد و نقیض و کذب زیادی از جانب این گروه منتشر شد ، می توانید به نمونه ای از این عملیات های روانی اشاره کنید ؟

بله . داعش یکی از آن گروههای تروریستی است که بیشترین استفاده را از محیط مجازی و خبر سازیها می برد . این گروه تجهیزات قوی برای اینترنت پر سرعت و فیلمبرداری و مخابره اخبارشان دارد . در چند روز اخیر هر جا داعش به انجام عملیات پرداخت ، اعضایشان شخصا به آپلود کردن اخبار و عکسها وگزارشها در این زمینه پرداخته اند . می توان گفت اخباری که از داعش به دست مردم می رسد معمولا سریعتر از اخبار مربوط به ارتش و فعالیت نیروهای امنیتی در شهرهای مختلف است . آنها می دانند چگونه با افکار عمومی بازی کنند و در بین مردم ترس و وحشت ایجاد کنند.

شاید به همین خاطر بود که شهر موصل نیز بعد ازحمله داعش به سرعت تخلیه شد .

بله . مردم از دیدن ویدئوهای قبلی اعضای این گروه در فلوجه و سوریه وحشت کرده بودند . آنها کشته شدن خانواده های زیادی را به چشم در این ویدئو ها دیده بودند . مسلم است که می ترسند و فرار می کنند. داعش در هر شهری که پا می گذارد، اول تصویری از تیر خلاص زدن به نیروهای امنیتی شهر و اعضای ارتش منتشر می کند تا باقی مردم را بترساند و بعد به راحتی وارد شهر شده و برای شهر والی تعیین می کند . متاسفانه اکثر رسانه ها به دلیل دسترسی مستقیمی که به اخبار داعش دارند در دام عملیات روانی این گروه می افتند.

در یکی از عکسها دیده می شد که اعضای این گروه بین مردم شیرینی پحش می کنند . این با آن جو ترسی که می خواستند حاکم شود در تضاد نیست ؟

نه . تا قبل از ورود به شهر ویدئو ها وتصاویر همه خشونت بار است اما بعد از ورود به شهر تصاویر عوض می شود و جای خود را به زندگی عادی مردم در آن شهر و یا جدیدا پخش شیرینی بین مردم اختصاص می یابد . این عملیات رسانه ای داعش برای باقی ماندن در شهرهای تحت تصرفشان است . در زمان اشغال فلوجه نیز داعش به همین حیله متوسل شد . بعد از اشغال شهر آنها تصاویری را منتشر کردند که نشان می داد مردم به زندگی عادی خود مشغولند . آنها می خواهند بگویند بعد از تصرف شهر کاری به کار مردم ندارند و زندگی عادی مردم را مختل نمی کنند . به همین دلیل هم تعدادی از مردمی که موصل را طی چند روز گذشته ترک کرده بودند دوباره به این شهر بازگشتند. زیرا در تصاویر ویدئویی و عکس ها دیدند که مردم در خیابانها شیرینی می خورند و ترافیک همچنان در شهر برقرار است . مردم از موصل خارج شده و به طرف ورودی شهرهای کردستان عراق در حرکت بودند که این تصاویر را دریافت کردند . در ورودیها ترافیک زیادی برپا شده بود و در برخی مناطق از ورود مردم به شهر اربیل خودداری می کردند . آنها هم تصمیم گرفتند دوباره به شهر خود بازگردند اما با نزدیک شدن به موصل دوباره در دام خشونت های داعش می افتادند .

خبرنگاران رسانه های غربی هم ظاهرا رابطه رسانه ای خوبی با این افراد برقرار کرده اند و خبرهایشان را سریع پوشش می دهند .

داعش می داند چگونه از فضای مجازی استفاده کند.اعضای این گروه به راحتی از طریق توئیتر و فیسبوک با خبرنگاران رسانه های خارجی و به خصوص غربی گفت و گو می کنند و سعی دارند فضا را به نفع خود تغییر دهند . داعش در این میان دست به انتشار اخبار دروغین هم می زند. آنها می خواهند دولت عراق را بی کفایت نشان دهند به همین دلیل شایعه کرده بودند که 40 هزار نفر نیروی آمریکایی دوباره برای کمک به مالکی وارد عراق شده اند . رسانه های دیگر هم متاسفانه این خبر را پوشش دادند و این آنها را به خواسته خود رساند . ازطرف دیگر عکسی منتشر کردند که نشان می داد در بین الحرمین در کربلا انفجاری صورت گرفته در صورتی که در آن زمان هیچ اتفاقی در کربلا نیفتاده بود و این اخبار و عکسها برای ترساندن مردم در آستانه نیمه شعبان المعظم بود. مردم و رسانه های عراقی باید بیشتر به این اخبار منتشر شده حساس باشند و فریب عملیات روانی داعش و تروریست ها را نخورند.

دولت چه اقدامی دراین خصوص انجام می دهد ؟ ما دراین چند روز خبری از عملیات های نظامی ارتش نداشتیم . چرا ارتش و دولت از لحاظ رسانه ای به موقع وارد میدان نمی شوند ؟

دولت نمی خواهد بحران و ترس را به سایر مناطق کشور بکشاند و به همین دلیل معمولا کمتر به انتشار اخبار خود می پردازد در عین حال افکار عمومی عراق در مورد حملات هوایی ارتش باید آماده شود. ما این روزها به وحدت بیشتر از هر چیز  دیگری نیاز داریم و سلاح رسانه ای ما علمای اهل سنت و شیعه ما هستند که می بینید با درخواست از حامیان خود برای حضور در میدان نبرد با داعش این گروه را با مشکل مشروعیت در میان اهل سنت نیز مواجه کرده اند.

منتشر شده در: هفته نامه خط خبر